Kapsül Endoskopi Nedir? Nasıl Yapılır, Kimlere Uygulanır?

Kapsül endoskopi hangi durumlarda yapılır?

Sindirim kanalının başlangıcına gastroskopiyle, sonuna kolonoskopiyle kolayca ulaşılır. Aradaki yaklaşık beş metrelik ince bağırsak bölümü ise klasik endoskopların erişemediği alandır. Kapsül endoskopi bu boşluğu doldurmak için geliştirilmiştir ve başlıca şu durumlarda istenir:

• Nedeni bulunamayan kanama: Gastroskopi ve kolonoskopi normal olduğu halde süren kanama ya da açıklanamayan demir eksikliği anemisi en sık nedendir.
• İnce bağırsak Crohn hastalığı: Hastalığın ince bağırsaktaki yaygınlığını ve mukozadaki iyileşmeyi değerlendirmede kullanılır.
• İnce bağırsak tümörleri ve polipleri: Kalıtsal polipozis sendromlarında ince bağırsağın izlenmesinde yer alır.
• Çölyak hastalığında komplikasyon şüphesi: Diyete rağmen düzelmeyen olgularda ince bağırsağın değerlendirilmesine katkı verir.

Kapsül endoskopi nasıl yapılır?

Sistem iki parçadan oluşur: yaklaşık 11 x 26 milimetre boyutunda, kendi ışık kaynağı ve kamerası bulunan bir kapsül ile hastanın beline takılan bir kaydedici cihaz. Kapsül, ilerlerken çektiği görüntüleri kablosuz olarak bu kaydediciye gönderir.

İşlem günü, en az 12 saatlik açlığın ardından kaydedici bele yerleştirilir ve kapsül bir miktar suyla yutulur. Kapsül, bağırsağın kendi kasılma hareketleriyle ilerler; bu süreçte hasta hiçbir şey hissetmez. Görüntü kaydı pil ömrüne bağlı olarak 8-12 saat sürer. Bu süre boyunca hasta hastanede beklemez, günlük yaşamına devam eder; yalnızca ağır egzersiz, koşma ve manyetik alan oluşturan ortamlardan uzak durması istenir. Aksi söylenmedikçe kapsül yutulduktan yaklaşık 4 saat sonra sıvı, 6 saat sonra hafif gıda alınabilir.

Kayıt tamamlandığında kaydedici merkeze teslim edilir ve görüntüler özel bir yazılımla değerlendirilir. Kayıt binlerce kareden oluştuğu için bu inceleme zaman alır; sonuç genellikle birkaç gün içinde bildirilir.

Kapsül endoskopi öncesinde nasıl hazırlanılır?

Hazırlığın amacı, ince bağırsağın iç yüzeyinin net görülebilmesidir. Bunun için işlemden en az 12 saat önce yeme içme kesilir; birçok merkezde görüntü kalitesini artırmak için bir gece önce bağırsak temizliği de uygulanır.

İlaçların gözden geçirilmesi ikinci önemli adımdır. Demir hapları, bizmut içeren ilaçlar ve bağırsak hareketlerini yavaşlatan ilaçlar hem görüntüyü koyulaştırabilir hem de kapsülün ilerlemesini geciktirebilir; bu nedenle dozları önceden düzenlenir. Crohn hastalığı, geçirilmiş bağırsak tıkanıklığı, karın ameliyatı, karın bölgesine radyoterapi öyküsü ve uzun süreli ağrı kesici kullanımı mutlaka bildirilmelidir: bu durumlarda bağırsakta darlık bulunma olasılığı yüksektir ve kapsül yutulmadan önce ince bağırsak görüntülemesi ya da kendiliğinden eriyen bir test kapsülü ile darlık araştırılır.

Kapsül vücuttan nasıl çıkar?

Kapsül tek kullanımlıktır ve çoğu hastada 24-48 saat içinde dışkıyla atılır. Geri getirilmesi gerekmez. Kapsülün atıldığının fark edilmemesi sık görülen bir durumdur; bu nedenle emin olunamadığında 1-2 hafta sonra çekilen basit bir karın grafisiyle kontrol edilebilir. Kapsül vücuttan çıkmadan manyetik rezonans çekimi yapılmaması gerektiği için bu kontrol önemlidir.

Kapsül endoskopi hangi yöntemin yerine geçer?

Kapsül endoskopi, gastroskopi ve kolonoskopinin yerine yapılan bir inceleme değildir; onların ulaşamadığı bölgeyi tamamlar. Bu nedenle kapsül endoskopi istenmeden önce hemen her hastada üst ve alt sindirim sistemi endoskopik olarak incelenmiş olur. Kanamanın kaynağı çoğu kez bu iki incelemede bulunur ve kapsüle gerek kalmaz.

İnce bağırsağın incelenmesinde kullanılan diğer yöntem, ağızdan ya da makattan girilerek bağırsağın balonla ilerletildiği enteroskopidir. Enteroskopi kapsülden farklı olarak biyopsi alabilir, kanamayı durdurabilir ve polip çıkarabilir; buna karşılık daha uzun sürer, sedasyon gerektirir ve teknik olarak daha zordur. Uygulamadaki yaygın sıra, önce kapsül endoskopi ile lezyonun yerinin belirlenmesi, ardından gerekiyorsa o bölgeye yönelik enteroskopi yapılmasıdır. Manyetik rezonans enterografi ise bağırsak duvarını ve dışını gösterdiği için özellikle darlık ve Crohn hastalığı değerlendirmesinde kapsüle tamamlayıcı bilgi verir.

Kapsül endoskopinin sınırları ve riskleri nelerdir?

Kapsül endoskopinin en belirgin sınırı, tamamen tanısal bir yöntem olmasıdır. Kapsül yalnızca görüntü kaydeder: doku örneği alamaz, kanayan bir damarı durduramaz ve polip çıkaramaz. Şüpheli bir bulgu saptandığında tedavi için ayrı bir işlem gerekir. Ayrıca lezyon üzerinde durulup ayrıntılı bakılamaz; kapsül bağırsak hareketiyle ilerler ve görüntü kalitesi bağırsak içeriğine bağlı olarak yer yer düşebilir.

En önemli komplikasyon kapsül retansiyonu, yani kapsülün bağırsakta takılı kalmasıdır. Sıklığı hastaların yaklaşık yüzde bir-ikisidir; Crohn hastalığı, geçirilmiş bağırsak tıkanıklığı, radyoterapi ve karın ameliyatı öyküsü olanlarda bu oran belirgin şekilde yükselir. Takılan kapsül çoğu zaman belirti vermez ve bir süre izlenebilir; bir bölümünde ise endoskopik ya da cerrahi girişimle çıkarılması gerekir, nadiren bağırsak tıkanıklığına yol açar. Bu nedenle risk taşıyan hastalarda işlem öncesinde ince bağırsak görüntülemesi veya kendiliğinden eriyen test kapsülü ile darlık araştırılır.

Yutma güçlüğü olan hastalarda kapsül yemek borusunda takılabilir; bu hastalarda kapsül gerektiğinde endoskopla mideye yerleştirilir. Gebelikte ve implante tıbbi cihaz taşıyan kişilerde uygunluk ayrıca değerlendirilir. Kayıt sonrasında karın ağrısı, bulantı, kusma ya da gaz ve gaita çıkışının durması gibi tıkanıklık belirtileri gelişirse gecikmeden başvurulmalıdır.