EMR Nedir, Ne Demek? Nasıl Yapılır ve Kimlere Uygulanır?

EMR Ne Demek?

EMR, Endoskopik Mukozal Rezeksiyon ifadesinin kısaltmasıdır. Sindirim kanalının en iç tabakası olan mukozadan ve onun hemen altındaki mukoza altı tabakadan kaynaklanan lezyonların, endoskopi sırasında ayrı bir ameliyat yapılmadan çıkarılmasını sağlayan bir tekniktir. Bir tür gelişmiş polipektomi olarak düşünülebilir: sapı olan küçük bir polip doğrudan ilmekle kesilirken, EMR özellikle yayvan ve geniş tabanlı lezyonlar için geliştirilmiştir.

EMR Hangi Lezyonlarda Kullanılır?

• Kolon: En sık kullanım alanıdır. 20 milimetreye kadar yayvan (sapsız), geniş tabanlı polipler, basit ilmekle güvenle çıkarılamadığında EMR ile alınır.
• Yemek borusu: Barrett özofagusu zemininde gelişen erken evre hücresel değişiklik (displazi) ve yüzeyel kanserlerde kullanılır.
• Mide: Submukozal invazyon riski düşük, erken evre mide kanserlerinde ve seçilmiş polip ile submukozal lezyonlarda uygulanır.

Ortak özellik, lezyonun henüz yüzeyel kaldığı, çevre dokuya ve lenf bezlerine yayılma olasılığının düşük olduğu erken evrede olmasıdır. Daha derine inen veya yayılım şüphesi taşıyan lezyonlarda EMR yeterli olmaz; cerrahi değerlendirme gerekir.

EMR Nasıl Yapılır?

İşlem, kolonoskopi veya gastroskopi sırasında, aynı sedasyon altında uygulanır.

• Sıvı enjeksiyonu: Lezyonun hemen altına endoskopun çalışma kanalından bir iğneyle sıvı (serum fizyolojik, bazen boya karıştırılmış) verilir. Bu, lezyonu bağırsak veya mide duvarının kas tabakasından kaldırarak bir "yastık" oluşturur.
• İlmekle çıkarma: Kaldırılan lezyonun tabanına bir tel ilmek geçirilir ve elektrik akımıyla kesilerek çıkarılır. Küçük lezyonlar tek parça (en-blok) hâlinde alınabilirken, büyük lezyonlar parça parça (piecemeal) çıkarılır.
• Kanama kontrolü: Çıkarma sonrası kanayan damarlar klipsle veya koterle kapatılır; büyük yüzeylerde önlem amaçlı klips uygulanabilir.
• Doku takibi: Çıkarılan tüm parçalar toplanır ve patoloji laboratuvarına gönderilir; parça parça çıkarılan lezyonlarda parçaların doğru şekilde bir araya getirilmesi patoloji değerlendirmesi için önemlidir.

EMR ile Basit Polipektomi Arasındaki Fark Nedir?

Basit polipektomi, sapı olan bir polibin doğrudan ilmekle kesilmesidir; polip zaten bağırsak duvarından belirgin şekilde kalkık durduğu için ek bir manevraya gerek kalmaz. EMR ise sapsız, yayvan ve geniş tabanlı lezyonlar için gereklidir: lezyon duvara yassı biçimde yapışık olduğundan, doğrudan kesim kas tabakasına zarar verme riski taşır. Altına sıvı verilerek lezyonun kaldırılması, bu riski belirgin şekilde azaltır.

EMR ile ESD Arasındaki Fark Nedir?

Endoskopik submukozal disseksiyon (ESD), EMR'nin daha ileri bir biçimidir. EMR'de lezyon ilmekle kesilirken, ESD'de özel bir elektrikli bıçakla lezyonun etrafı ve altı adım adım kesilerek tek parça hâlinde çıkarılır. Bunun pratik sonucu şudur: EMR yaklaşık 20 milimetreye kadar olan lezyonları güvenle tek parçada çıkarabilirken, daha büyük lezyonlarda parça parça çıkarmak zorunda kalır — bu da patoloji değerlendirmesini zorlaştırır ve nüks riskini artırır. ESD ise boyuttan bağımsız olarak tek parça çıkarma imkânı sunar, ancak işlem daha uzun sürer ve teknik olarak daha zordur. Kolonda EMR çoğu zaman yeterliyken, yemek borusu ve midede büyük veya derin şüpheli lezyonlarda ESD tercih edilir.

EMR Öncesinde Nasıl Hazırlanılır?

Hazırlık, EMR'nin hangi endoskopi sırasında yapılacağına göre şekillenir. Kolonda planlanıyorsa kolonoskopi hazırlığı — 3-5 gün önceden başlayan diyet kısıtlaması ve bağırsak temizleyici çözelti — uygulanır. Yemek borusu veya midede planlanıyorsa 6-8 saatlik açlık yeterlidir. Her iki durumda da kan sulandırıcı ilaçların yönetimi ayrı bir önem taşır: EMR, tanısal bir işlemden daha yüksek kanama riski taşıdığı için bu ilaçların ne zaman kesileceğine yalnızca ilacı yazan hekimle birlikte karar verilmelidir.

EMR'nin Riskleri Nelerdir?

EMR güvenli bir işlemdir, ancak girişimsel bir tekniktir ve riskleri lezyonun boyutuyla birlikte artar. En sık görülen komplikasyon kanamadır; işlem sırasında veya günler sonra ortaya çıkabilir ve büyük çoğunluğu ek bir endoskopik girişimle durdurulur. Delinme (perforasyon) nadirdir ancak ciddidir; büyük ve derin lezyonlarda sıklığı artar. Büyük lezyonların parça parça çıkarılması gerektiğinde mikroskobik düzeyde doku geride kalabilir; bu ihtimal nedeniyle bu hastalarda kontrol endoskopisi olağandan daha erken planlanır.

EMR Sonrasında Nelere Dikkat Edilir?

Sedasyonun etkisi geçtikten sonra, aksi söylenmedikçe aynı gün hafif gıdalarla beslenmeye dönülür. Büyük lezyon çıkarılan hastalarda birkaç gün yumuşak ve lifsiz beslenme, ağır egzersiz ve alkolden kaçınma önerilebilir. Kan sulandırıcı ilaçlara ne zaman yeniden başlanacağı işlem sonrasında ayrıca belirtilir. Şiddetli karın ağrısı, ateş, bol miktarda kanama veya baygınlık hissi gelişirse vakit kaybetmeden hastaneye başvurulmalıdır. Çıkarılan dokunun patoloji sonucu genellikle 5-10 iş gününde tamamlanır ve bir sonraki kontrolün zamanını belirler.